Każdego roku w styczniu odbywa się Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy – wydarzenie mające na celu przypomnienie istoty problemu onkologicznego, o którym niestety dość często zapominamy. Pomimo zmniejszającej się liczby nowych przypadków raka szyjki macicy, nadal zgony z jego powodu są istotnym problemem w Polsce. 

Rak szyjki macicy jest obecnie piątym najczęściej wykrywanym nowotworem wśród Polek. Stanowi także siódmą przyczynę zgonów na choroby nowotworowe. Jest chorobą z dobrze poznanymi czynnikami ryzyka, wśród których możemy wymienić m.in. zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV, z ang. Human Papilloma Virus), palenie tytoniu czy dietę ubogą w warzywa i owoce. Co ważne, nie ma specyficznych objawów nowotworu szyjki macicy. Pacjentki zgłaszają się do lekarza zazwyczaj z upławami, krwawieniem kontaktowym oraz nieregularnymi krwawieniami, występującymi pomiędzy miesiączkami. W bardziej zaawansowanym stadium choroby mogą pojawić się samoistne krwawienia z dróg rodnych, bóle czy obrzęki kończyn. Pacjentki w stadium przednowotworowym zazwyczaj nie odczuwają żadnych niepokojących objawów. 

Rak szyjki macicy należy do wyjątkowej grupy nowotworów. Jest objęty powszechnym skriningiem onkologicznym, a także istnieje szczepionka, która jest w stanie zapobiec praktycznie wszystkim przypadkom zachorowania na tę chorobę! Skrining, zwany także badaniami przesiewowymi, w kierunku raka szyjki macicy powinien rozpocząć się około 25 roku życia i trwać do 59 roku życia. Badanie powinno być powtarzane co 3 lata. Procedura obejmuje pobranie przez ginekologa wymazu cytologicznego (czyli zbioru komórek) z tarczy szyjki macicy. Następnie specjalista patomorfologii oceni komórki zgodnie z obowiązującymi klasyfikacjami. Regularne i powszechnie wykonywane badania w kierunku raka szyjki macicy znacząco obniżają umieralność z powodu tej choroby (w Finlandii uzyskano spadek zgonów o 60 %).

Unikatową (przynajmniej na ten moment) cechą raka szyjki macicy jest obecność szczepionki, która znacząco zmniejsza ryzyko zachorowania na ten nowotwór i tym samym obniża śmiertelność. W krajach takich jak Australia i Szwecja, w których szczepienia przeciwko wirusowi HPV są powszechne od wielu lat, odnotowano ogromny spadek ilości zachorowań na tego typu nowotwór. Obecnie, Polska jest jedynym krajem w Europie, który nie posiada powszechnego programu szczepień przeciwko HPV. Występuje wiele typów wirusa HPV, z których nie wszystkie są jednak odpowiedzialne za rozwój nowotworu. Wśród odpowiedzialnych za kancerogenezę wyróżniamy m.in. typ 16 oraz 18. Na rynku znajdują się trzy preparaty uzyskane drogą rekombinacji genetycznej. Każdy z nich skutecznie chroni przed zakażeniem najbardziej onkogennymi typami wirusa HPV. Szczepienie jest zalecane zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn, szczególnie przed inicjacją seksualną. Obecnie szczepionka znajduje się na liście leków refundowanych, ale nie jest niestety obecna w programie powszechnych szczepień ochronnych. Wiele samorządów uruchomiło dodatkowo programy, które zapewniają bezpłatne szczepienie na HPV. Jest to zdecydowanie najprostsza i najbardziej skuteczna metoda prewencji występowania raka szyjki macicy, ale także innych nowotworów takich jak np. rak sromu, odbytu czy gardła! 

Bibliografia:
+ Onkologia, Radzisław Kordek et al., Via Medica 2019
+ https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/
+
http://profilaktykaraka.coi.waw.pl/badania-profilaktyczne-rsm/

Więcej aktualności