Rak piersi to jeden z największych problemów onkologicznych krajów rozwiniętych i rozwijających się. Kobiety chore na raka piersi stanowią blisko 36% wszystkich kobiet chorujących na nowotwory, a rak piersi jest główną przyczyną zgonów wśród kobiet. Choć w większości przypadków chorują kobiety ok. 50 roku życia, to na zachorowanie narażone są kobiety w każdym wieku. 

Znajomość potencjalnego ryzyka przekłada się na lepsze działania profilaktyczne, a wykrycie choroby nowotworowej na wczesnym etapie zwiększa szanse na całkowite wyleczenie.

Różowy październik

Na całym świecie październik znany jest na całym świecie jako miesiąc świadomości w kwestii raka piersi (ang. Breast Cancer Awareness Month). W tym czasie podejmowane są tematy związane z profilaktyką, diagnostyką, a także nowoczesnym leczeniem nowotworów piersi. Niestety, temat nowotworu piersi nadal pozostaje tematem tabu. W przypadku każdego nowotworu, również w raku piersi, niezwykle ważna jest profilaktyka i właściwa wczesna diagnoza, dlatego to wydarzenie jest tak ważne.

CZYNNIKI ZWIĘKSZAJĄCE RYZYKO ZACHOROWANIA

Wzrost zagrożenia nowotworami piersi związany jest głównie z czynnikami cywilizacyjnymi. Dużą rolę odgrywa wydłużanie się przeciętnego trwania życia oraz zmiany modelu prokreacyjnego związane z płodnością i dzietnością kobiet, wczesny wiek pierwszej i późny wiek ostatniej miesiączki. Czynniki te powodują wydłużenie narażenia tkanki gruczołowej piersi na estrogeny i progesteron.

Ważny jest także wiek pierwszej donoszonej ciąży – urodzenie pierwszego dziecka ma wpływ na ostateczne ukształtowanie się nabłonka gruczołu mlekowego. Ten czynnik ma ogromne znaczeni, ponieważ kobieta, która nie urodziła nigdy dziecka lub urodziła je po 30. roku życia, ma dwukrotnie większe ryzyko zachorowania!

PREDYSPOZYCJE GENETYCZNE

Szacuje się, że ok. 5-10% nowotworów piersi ma charakter dziedziczny [5][1]. Jeżeli rak piersi bądź jajnika pojawił się przed 50 rokiem życia, to może mieć to podłoże genetyczne. W takiej sytuacji najczęściej w testach genetycznych wykrywa się mutacje genów supresorowych zaangażowanych w naprawę DNA, takich jak BRCA1 lub BRCA2.

U kobiet posiadających mutację w genie BRCA1, ryzyko wystąpienia raka piersi wzrasta do 80%. Mutacja w genie BRCA2 zwiększa ryzyko zachorowania na raka piersi do 56% [2]. 

Należy jednak pamiętać, że nie tylko te dwa geny wpływają na ryzyko wystapienia raka piersi. Na ten moment znanych jest już ok. 20 genów zaangażowanych w raka piersi, a bardziej zaawansowane panele genetyczne analizują już kilkaset genów związanych z wyższym ryzykiem nowotworzenia. 

Objawy, które powinny zaniepokoić

Wśród symptomów, które mogą zwiastować nadchodzące kłopoty, wyróżnić można [2]: 

  • zmiany w kolorze / strukturze skóry piersi,
  • zmiany wielkości / kształtu jednej z piersi,
  • krwawienie lub wyciek wydzieliny z brodawek,
  • zmiany w wyglądzie brodawek, takie, jak np. zaczerwienienia, strupki, wciągnięcia, łuszczenie naskórka,
  • dołki, zaciągnięcia albo owrzodzenia brodawki bądź skóry na piersi, zmiany kształtu lub zarysu brodawki,
  • wszelkie wyczuwalne zgrubienia lub guzki w piersi, lub pod pachą,
  • bardziej niż dotychczas widoczne przez skórę naczynia żylne na piersi,
  • obrzęk ramienia.

Objawy, które powinny zaniepokoić

Bez względu na brak ewentualnych objawów, które mogłyby być powodem do zmartwień, należy raz w roku pojawić się na badaniach – u lekarza ginekologa, onkologa, czy też na USG piersi.

Profilaktyka nowotworów piersi opiera się na utrzymaniu zdrowego trybu życia, ograniczeniu stosowania hormonalnej terapii zastępczej.

Ponadto, fundamentalną rolę odgrywa regularne badania piersi! Niektóre zmiany w piersi są możliwe do wykrycia już podczas samobadania piersi. To nie dotyczy jednak wszystkich zmian, dlatego tak ważne są badania takie jak mammografia, badanie USG, rezonans magnetyczny.

Wykrycie nowotworu na wczesnym etapie zwiększa możliwość skutecznego leczenia!

PROGRAMY PROFILAKTYCZNE

Leczenie raka piersi to również wyzwanie dla systemu opieki zdrowotnej, dlatego w wielu krajach wdrażane są programy profilaktyczne, których zadaniem jest ograniczenie społecznych oraz ekonomicznych skutków nowotworu piersi.

Skutecznym narzędziem ograniczenia zgonów z powodu tego schorzenia okazały się populacyjne programy przesiewowe (ang. screening), które w niektórych krajach doprowadziły w grupach docelowych do spadku współczynników umieralności o 20–30%.

W Polsce, dopiero w drugiej połowie 2006 roku populacyjne badania przesiewowe w kierunku raka piersi i raka szyjki macicy stały się dostępne dla kobiet (około dwie dekady później niż w Finlandii czy Wielkiej Brytanii) [2][1]. 

 

Po więcej informacji zapraszamy do zapoznania się z całością artykułu.

Przypisy i bibliografia dostępne są w pełnej wersji artykułu (link powyżej).